Miek en haar Chinees

Zàijiàn China

2008-07-13T02:16:00.000-07:00

Ruim vijf maanden heb ik in Guilin gewoond, in de provincie Guangxi. Een stad temidden van het schoonste dat China wat mij betreft heeft te bieden: het karstgebergte en de rivier de Li.
Ik heb in Guilin Mandarijn gestudeerd en daarnaast heb ik veel om me heen gekeken en me daarbij geen moment verveeld.

Ik heb de afgelopen maanden veel meegemaakt, meer dan ik op dit weblog kwijt kon of kwijt wilde. Toch heb ik via een aantal schetsen, impressies iets over willen brengen van mijn ervaringen en belevenissen. Veel mensen hebben mijn weblog gevolgd. Familie, vrienden maar ook mensen die ik niet kende, maar mij reacties stuurden en mij aanmoedigden door te gaan met verhalen. Dank jullie allen daarvoor.

Ik heb in Guilin mooie mensen ontmoet, mooi in de betekenis van authentiek, eerlijk, hartelijk, boeiend. Als student in een klas met voornamelijk jonge, ambitieuze Aziaten had ik geen moment het gevoel dat ik de nestor was. Maar aanpoten was het wel. Op de campus heb ik gewoond temidden van buitenlandse docenten. Mensen met een eigen geschiedenis, met een eigen verhaal. Ik heb bijles gekregen van jonge studenten. Studenten die mij met groot geduld door de voetangels en klemmen van de uitspraak hebben geloodsd. Ik heb avonturiers ontmoet uit alle windstreken, die in Guilin zijn neergestreken om er een nieuw bestaan op de bouwen.
Zoveel ontmoetingen, het scherpte mijn geest, het scherpte de blik op mijn eigen verleden.

Aan weer een fantastische periode in mijn leven komt binnenkort een eind. Leven, wonen, studeren in China heeft mij in veel opzichten verrijkt. Mijn herinneringen aan mijn verblijf in China zal ik koesteren. Ik voel mij bevoorrecht dat ik dit allemaal heb mogen meemaken.

Reizen, de wereld ontdekken, avonturieren. Het confronteert je met je eigen kleinheid, met je normen en waarden, met je Hollandse roots. Deze keer was ik geen passant, maar participant. Ik nam deel aan het Chinese leven zoals zich dat in Guilin aan mij voordeed. Een leven dat zoveel anders is dan ik was gewend, maar wat bracht het me mooie momenten en ontmoetingen.

Over een paar dagen keer ik terug naar de Hollandse polder. Op Schiphol stort ik me op de eerste de beste haringkar, want oh wat verlang ik naar een malse haring met ui.

Nieuwe uitdagingen wachten mij inmiddels. In de maand september zal ik in Cambodja werken als adviseur van een organisatie op het gebied van sociale werkvoorziening voor gehandicapten. Een nieuw land voor mij, een ander land ook dan China en dus weer een heel ander verhaal.

Ik hou u, lezers, op de hoogte. Dus wat mij betreft: zàijiàn.

Hong Kong, ofwel de maakbare mens

2008-07-12T07:41:00.000-07:00

Hong Kong is druk - 7 miljoen mensen op een kluitje -, het is er lawaaiierig, de temperatuur is er in de maand juli warmvochtig drukkend, er zijn voornamelijk koopgoten/shoppingmalls en alles dat hier valt te beleven, is voorgekookt.
In Hong Kong is het onmogelijk spontaan een straat over te steken; via dranghekken langs de straten wordt het je onmogelijk gemaakt. In Hong Kong kun je niet verdwalen: iedere straathoek bevat een bordje met informatie dat je de juiste richting op wijst.
Maar Hong Kong is ook schoon, veilig - het wemelt van 'police'-, is lekker eten, is een mooie haven, is wolkenkrabbers. De ene wolkenkrabber architectonisch een nog hoger hoogstandje dan de andere, maar dan heb je het ook wel gehad.
Het mooiste stuk van Hong Kong Island wordt in beslag genomen door kantoorkolossen. Prachtige architectuur, dat wel, maar ook megalomaan. Ik zag prominent FORTIS flikkeren aan het water. Zal die reclame volgende maand ook nog flikkeren, vroeg ik mij af. De berichtgeving over de problemen van de bank indachtig.
Voorbij al die kantoormolochs kom je in woonwijkwolkenkrabbers. Kleine ramen, lage plafonds, weinig vierkante meters woonruimte. Kijk je uit het raam, kijk je in de slaapkamer van de buren in de wolkenkrabber aan de overkant.

Ik zit in Knowloon, aan de overkant van Hong Kong Island. Een buurt met weinig natuur. Wat zeg ik: zo goed als geen natuur. Er is weliswaar een parkje met bomen (na lang zoeken gevonden), maar die bomen dragen een plaatje met een nummer. Zoals in Nederland alle koeien een nummer in hun oor gestanst hebben gekregen, zo dragen alle bomen in Hong Kong een nummer. Zo zeldzaam zijn bomen hier. Planning en control lijkt al wat hier de klok slaat. Dan is het in Nederland welbeschouwd maar een anarchistische boel.

En in heel Hong Kong mag je niet roken: niet op straat, niet op het strand, niet in een park, niet in de horeca. Op het gesnapt worden met een sigaret staat een boete van 5.000 Hong Kong Dollar (500 Euro). Lurken aan een flesje water om te voorkomen dat je van de graat valt van de dorst, ik zweet hier al als ik knipper met mijn ogen, mag je ook al niet. Althans niet in bus, metro of tram. Sandwich of een zakje chips verorberen in het openbaar vervoer. Een boete 1.ooo Hong Kong Dollar (100 Euro) hangt je boven het hoofd.
Het meest opmerkelijke is nog dat iedereen zich moeiteloos, als een mak schaap, aan de regelgeving lijkt te houden, zich erdoor laat koeioneren. Dat verbijtstert me in deze wereldstad nog het meest.

Op deze zondagmiddag zag ik vanuit de tram honderden vrouwen op stoep en straat zitten. Ik stapte uit, want verkeerde in de veronderstelling dat er een staking gaande was. Van vrouwen nog wel. Geen staking echter. Alle Filippijnse kindermeisjes hebben op zondag hun vrije dag en scholen samen op straat om bij te kletsen. Ze verdienen klaarblijkelijk zo weinig dat ze geen geld voor een drankje in een van de talrijke cafees kunnen spenderen.
In heel Hong Kong is geen zwerver te bekennen. Althans, bijna geen. Ik snapte er gisteren bij toeval twee in de buurt van de haven. Twee vrouwen. Vandaag waren ze er al niet meer.

Ik geloofde er lange tijd niet in, in de maakbare mens, in de maakbare samenleving. Sinds ik mijn verblijf in China, weet ik beter. De mens is toch maakbaar. Ze zijn met 1.3 miljard in totaal. De meesten zijn prettig geconditioneerd zal ik maar zeggen. Maar als ze een borrel op hebben, komen er ook andere dingen naar buiten. Er wordt hier veel opgekropt. Onder al dat Pavlov-gedrag zit een vuur dat mij soms wel beangstigt.

Muskiet

2008-07-11T19:36:00.000-07:00

Wist u dat de terreur van één muskiet erger kan zijn dan van tien straaljagers die de geluidsbarrière doorbreken? Een straaljager namelijk gaat altijd voorbij, een muskiet daarentegen blijft, tenzij je maatregelen treft.

In Guilin ontdekten de muskieten medio april mijn bestaan. Zoemmmzoemmm. Ik kon er niet van slapen.Waarom is een muskiet geconditioneerd op klapwieken boven een hoofd, mijn hoofd, en niet rond mijn grote teen, vroeg ik me geèrgerd af?

In Nederland is er wel eens een mug die mij treitert tijdens mijn slaap. Ik doe dan, net al u, het licht aan, pak een vliegenmepper, en sla zo´n kreng in principe met één enkele pats naar de eeuwigheid. Soms is de mug sneller dan ik kan meppen, maar gemiddeld is binnen 5 minuten de garantie op een ongestoorde nachtrust wedergekeerd.
Een muskiet daarentegen is een parasiet van een geheel ander kaliber. Ze zijn allereerst kleiner dan een mug. De muskieten in Guilin in het bijzonder waren van een liliputterformaat. Deed ik daar ´s nachts het licht aan om ze te verjagen, dan was het vaak lang zoeken met een krant of een handdoek in de aanslag naar mijn plaaggeest. Ik wilde op jacht, op muskietenjacht, maar waar was ie gebleven? Zelfs met bril op kon ik die minuscule opdonders niet gemakkelijk ontwaren. Klaarblijkelijk een veilig heenkomen gezocht, dacht ik aanvankelijk in mijn naìeviteit. Dus licht maar weer uit en oogjes toe. Maar daar was ie weer, pesterig zoemmzoemmend rond mijn hoofd. Gek werd ik er van.
Maatregelen waren dringend gewenst. Ik toog naar de Chinese middenstand en schafte mij zwarte spiralen aan die ik met een lucifer moest aansteken, evenals een elektrisch brandertje waarin ik een blokje moest stoven. Beide zouden de muskiet naar de eeuwige jachtvelden verbannen, zo werd mij bezworen.
Thuisgekomen ontstak ik beide elementen. Inderdaad, de muskieten dwarrelden ter plekke als neergehaalde B52-bommenwerpers tegen de grond. Echter, men had verzuimd mij bij de koop te melden dat niet alleen de muskiet, maar ook ik, ter aarde zou storten na mij te hebben blootgesteld aan de penetrante geuren die beide apparaten verspreidden. Wat een gif. Het sloeg mij op de luchtwegen en ik werd er onpasselijk van.
Weg met die rotzooi.
Dan toch maar liever een diepteinvestering gedaan. Ik kocht een groot muskietennet en drapeerde dat over mijn bed en kroop er onder. Erg benauwd was het wel en ik kreeg last van claustrofobie. Wat zag ik daar? Aan twee zijden bevonden zich doorgestikte naden waar je een touw doorheen kon trekken. Touw gekocht en met een veiligheidsspeld trok ik het touw door de meterslange zoom.
Probleem. Waar kon ik de vier touweindes aan bevestigen? Spijkers in de muur slaan was verboden.
De handvatten van mijn kledingkast boden uitkomst. Daar kon ik twee uiteinden kwijt. Ah, de gordijnrails! Deze bood soelaas voor een derde touweinde en een kledinghaak aan de deur van mijn slaapkamer werd het vierde bevestigingspunt. Iedere keer als ik de slaapkamerdeur opende, zeeg mijn net als een prima ballerina ineen om weer te herrijzen nadat ik de deur had gesloten. Een vermakelijk gezicht.
Via een luikje, dat zich aan één zijde van het net bevond, kon ik mijn bed veilig bereiken. Edoch, het luikje was er niet alleen voor mij, maar ook voor de muskiet, want weer zoemmzoemm rond mijn hoofd.
Op zoek naar knijpers. Ik vond ze, van Chinese makelij. Na een paar keer knijpen vielen ze weliswaar als losse elementjes uit elkaar, maar met twee dozijn knijpplezier op zak deed ik niet moeilijk. Na enig oefenen bleken die knijpers een probaat hulpmiddel om de muskiet definitief boven mijn hoofd te verwijderen. Ja, oefenen, want het is gemakkelijker gezegd dan gedaan om zonder muskiet in bed te belanden. Muskieten namelijk volgen het licht. Ik bedacht een procedure om ze slim af te zijn. Met mijn zaklantaarn zocht ik vooraf de bevestigingspunten van de knijpers op, prentte deze in m´n hoofd, deed de lantaarn uit, verwijderde op de tast in het donker snel de knijpers, dook in bed, bevestigde de knijpers weer op mijn luikje en kon aan een ongestoorde nachtrust beginnen.
Lastig in het begin was wel dat ik er ´s nachts wel eens uit moest en dan met mijn slaperige kop vergat dat ik eerst een paar rituelen moest uitvoeren om uit bed te geraken. Ik raakte dan in het donker verstrikt in het muskietengaas en moest me als een 'spiderwoman' bevrijden.
Op een gegeven moment echter had ik de routine te pakken in het in en uit bed geraken, zonder gezelschap van een muskiet. Het zoemde dan nog wel in mijn kamer, maar niet meer rond mijn hoofd.

Censuur

2008-06-28T23:06:00.000-07:00

Hoe zou dat nou in China in haar werk gaan, censuur?
Ik vroeg het mij af nadat ik de Engelstalige uitgave van het mei-nummer van National Geographic had opengeslagen; een afgewogen uitgave, geheel gewijd aan dit immense rijk. Mijn oog viel op een doorgestreepte passage in een artikel over de geschiedenis van China en op een paar dichtgeplakte pagina's verderop in de uitgave.
Zou er bij iedere Chinese aanvoer- en luchthaven een ijverige partijdiender zitten, met viltstift en lijmpot in de aanslag, om Engelstalige publicaties te screenen en te kuisen op onwelvoeglijke taal? Zou ie daar een medaille mee verdienen? En wat denkt zo'n pennelikker dan vervolgens? Dat ik me door een met zijn zwarte vilstift doorgestreepte tekst en vastgeplakte pagina's laat intimideren? Dat ik dan deemoedig de ogen te neder sla?
Dan vergist die fijnslijper zich. Ik ben namelijk geen Chinees, gehard in discipline, maar een nieuwsgierige Europeaan. Mijn aandacht in ieder geval, was meer dan gewekt. De doorgestreepte alinea en dichtgeplakte pagina's werkten als een magneet op me. Ik moest en zou te weten komen wat mijn ogen niet mochten lezen. Was het een scabreuze tekst wellicht?
Ik hield de gewraakte pagina met doorgestreepte tekst tegen het licht en, eureka, ik ontcijferde wat voor mij verborgen moest blijven. Hou uw hart vast, misschien kunt u de vetgedrukte informatie niet verwerken:
'After 1900 when the Boxer Rebellion swept across Beijing, every decade included at least one major political upheavel. Usually these events were violent, ranging from the Japanese invasion to the Cultural Revolution to the massacre around Tiananmensquare in 1989.

Wat denken ze nu in China?
Dat u en ik niet allang wisten dat alles dat met die studentenopstand te maken had, in China wordt doodgezwegen?
Het ijverige partijkader moet me maar op m'n woord geloven. Over deze kwestie zal ik hier zwijgen als het graf. Ik respecteer de geschreven en ongeschreven codes van mijn gastland, maar 'Die Gedanken sind frei'.
Vrij vertaald luidt de eerste strofe van dit uit 1500 stammende Duitse verzetslied als volgt:

De Gedachten zijn vrij,
wie kan ze beletten?
Ze ijlen voorbij naar eigene wetten.
Geen mens kan ze raden,
of grijpen of schaden.
Hoe sterk hij ook zij,
de Gedachten zijn vrij!

Een land dat zich schaamt voor zijn fouten; dat pijnlijke geschiedenissen niet onder ogen wil zien en onder zwarte viltstift- en lijmstrepen wil bedekken. Daar denk ík uiteraard wel het mijne van.

Iedere Chinees ontpopt zich als docent Mandarijn

2008-06-21T21:34:00.000-07:00

In Nederland heb ik nog nooit een Nederlands sprekende buitenlander gecorrigeerd in zijn uitspraak of in zijn zinsopbouw. Niet zozeer uit desinteresse, het kwam gewoon nooit bij me op. Ook omdat ik die buitenlander niet wilde beledigen of kwetsen.
In China echter ontpopt iedere Chinees zich spontaan als docent naar iedere buitenlander die Mandarijn probeert te spreken. Waar ik me ook begeef: een Chinees corrigeert spontaan mijn fouten in de taal. Ze hebben de taallessen die ze zelf tijdens hun schooljaren hebben gehad, nog goed in het koppie zitten. Met de vinger in de lucht beschrijven ze de juiste toon. Precies zoals mijn ijverige docenten het ook doen en corrigeren waar nodig mijn uitspraak en zinsopbouw. Niet zozeer om me de les te lezen, maar om me vooruit te helpen. Het gebeurt allemaal met groot geduld en ze doen het met groot plezier. Chinezen zijn er maar wat trots op dat een buitenlander hun complexe taal wil leren spreken. Ze helpen die persoon met genoegen vooruit.

Oplichten op z'n Chinees

2008-06-21T18:26:00.000-07:00

Chinezen zijn handelaars. In Guilin waar ik tijdelijk woon, worden drie prijzen gehanteerd. Een lage prijs voor inwoners van Guilin; een hogere prijs voor buiten Guilin wonende Chinezen en een topprijs voor alles dat blank is. Een ijzeren wet, ook in andere steden, zo bleek mij.
Chinezen zijn aardig, maar je moet ze in de gaten houden. Als ze de kans krijgen, kleden ze je gewetenloos uit.
Wij wilden eens een dagje uit zonder allerlei beslommeringen. Hieronder beschrijf ik hoe zo'n dagje uit er met een Chinees reisbureau in de praktijk uitziet voor een buitenlandse toerist.

Een dagtocht naar de wereldberoemde rijssterrassen van Longji was snel geboekt. 'Special price', hadden ze gezegd bij het reisbureau. In plaats van de geafficheerde 180 Renminbi, hoefden wij maar 150 RMB af te rekenen (omgerekend 15 Euro). Voor Chinese begrippen goed aan de prijs, maar ja gemak dient de mens en 'luxe touringcar' en zo. Die luxe viel al gelijk tegen. Het was een gammel busje dat ons ophaalde. De airco werkte bovendien niet goed. Het was weliswaar bewolkt, maar toch 32 graden. Onze knieën pasten bovendien niet achter de stoelen, want het busje was op Chinezen ingesteld.
De volgende bezoekers werden bij diverse hotels opgehaald: 16 Chinezen in totaal. In het busje hield onze gebrekkig Engels sprekende reisbegeleidster in het Mandarijn een lang verhaal over de dollar; dat die munt tig maal zoveel waard was als de Renminbi en dat wij buitenlanders om die reden overal een ander tarief zouden moeten betalen. Mondje dicht voor de Chinezen. De Chinezen begrepen de boodschap. Pech voor de reisbeleidster: ook ik had haar boodschap begrepen.
Als zuinige Nederlander had ik gelijk zwaar de smoor in over deze Chinese prijspolitiek. Het Chinese gezelschap hoefde slechts 50 Renminbi af te rekenen voor dezelfde trip. Ik zei tegen mijn Amerikaanse gezelschap wat ik had gehoord en we spraken af dat we onze kont tegen de kribbe zouden gooien. We zouden ons niet verder laten tillen. Uiteraard voorzover dat in ons vermogen lag.
De bus stopte bij een gehucht met een toneelzaal. Hier zou een korte show worden opgevoerd door de minderheid Yao. Een bevolkingsgroep die bekend is geworden door het Guinness book of records. De Yao-vrouwen dragen haar van wel 1,5 meter lang en tijdens de uitvoering zouden ze hun geknotte haar ontknopen voor de toeristen. Mij bleek maar weer eens dat al die prijslijsten bij toeristische attracties alleen bestemd zijn voor buitenlandse toeristen. De reisleidster vroeg of wij per persoon 60 Renminbi wilden afrekenen en ze wees op de prijslijst. Voor de Chinezen zat de show in de toerprijs begrepen. Alle Chinezen trouwens mochten gratis naar binnen.
Wij weigerden de kaartjes voor de show af te nemen. De reisleidster, die luisterde naar de naam Leenders, bood mij de kaartjes vervolgens nog aan tegen 40 Renminbi, want een echte Chinees onderhandelt tot ie er dood bij neervalt. Maar wij, wij hadden geen trek meer in haar 'Chinese style'.
Op naar de rijstterrassen. We moesten overstappen in een ander busje. Een busje dat overigens net zo lang en breed was als ons busje. Leenders had inmiddels begrepen dat ze het niet al te bont moest maken. Wij betaalden haar 12 Renminbi per persoon; ons Chinese gezelschap voor hetzelfde ritje 6.
Aangekomen in het dorp Pin-An moesten we een eind de berg op klauteren. Tijdens die klim werd het zicht op de rijstterrassen verpest door de honderden kraampjes die langs de weg stonden uitgestald. Je kon geen pas zetten of je werd aangeklampt om iets te kopen.
Halverwege de klauterpartij zouden we lunchen. Op de rustplek aangekomen werd de mij inmiddels bekende Chinese truc uitgehaald. Engelse menukaarten voor de buitenlanders met verdriedubbelde prijzen. Onze reisleidster ging uiteraard over onze afrekening.
Op de terugweg stopten we onverwacht bij een waterval. Het was de bedoeling dat we in bootjes gingen raften over een woest kolkend riviertje met diverse watervallen. Voor de Chinezen in de toerprijs begrepen, voor ons 100 Renminbi per persoon. Niemand van ons reisgezelschap had schone kleren bij zich. Geen probleem vertelde de reisbegeleidster. Nieuwe kleren konden we ter plekke aanschaffen. Na enige aarzeling en overleg stapten de Chinezen toch in de rubberboten. Wij reden met het busje naar het eindpunt van de raft. Die Chinese juf kon ons wat.
Vrolijk, maar kleddernat stapten de Chinezen een uur later uit de boten. En zo stapten ze ook in het busje. Eenmaal terug in Guilin en werd iedereen afgeleverd waar ie die ochtend ook was opgehaald. De reisleidster stapte voortijdig uit. Ons werd geen 'zaijian'(tot ziens) toegewenst.

Overstroming in toeristenmekka Yangshuo

2008-06-16T07:19:00.001-07:00

Yangshuo is het toeristenmekka, tevens parel in de kroon, van de provincie Guangxi. Vanaf Guilin is het een uur rijden naar deze prachtplek aan een van de mooiste gedeelten van het Karstgebergte, aan de Li-rivier.
Afgelopen vrijdag heeft het onheil toegeslagen en is het dorp overstroomd. Het water van de Li heeft het pittoreske Yangshuo veranderd in een grote modderpoel. Het water kwam wel tot 1 meter hoog. Het dorp werd tijdelijk afgesloten voor bezoekers. Bovendien was de electriciteit uitgevallen.
De zware regenval heeft weliswaar Guilin vooralsnog behoed voor natte voeten, maar verder stroomafwaarts is het dus een rampenverhaal. Waar ooit rijstvelden waren, ligt nu een enorme plas water. Chinezen staan vanaf de snelweg te vissen in de rijstvelden. Een vreemd gezicht.
Twee dagen na de overstroming - zondag 15 juni- bracht ik een bezoek aan Yangshuo. Winkeliers waren druk bezig de modder uit hun winkels te vegen. Hun gehele boedel stond, hing of lag kleddernat buiten te drogen en ging tegelijkertijd in de uitverkoop. Niet verkoopbare restanten werden in grote vuilniszakken afgevoerd. Koopjesjagers konden hun slag slaan.
Andere winkeliers hadden hun zaakjes al weer min of meer op orde. Jimmy, de eigenaar van 7the Heaven Café, vlakbij de drukke winkelstraat West Street, zat al weer achter een smakelijk bord noedels met beef. Hij vertelde mij dat het ieder jaar wel regent, maar dit jaar... In geen 50 jaar zou Yangshuo een overstroming als deze hebben gekend. Voor mensen als Jimmy, maar ook voor alle andere Chinezen in Yangshuo, is er bij rampspoed weinig tijd om bij de pakken neer te zitten. Over het algemeen zijn deze ondernemers niet verzekerd. Ze hebben de veerkracht om bij tegenspoed niet te jeremiëren, maar om de ontstane problemen daadkrachtig aan- en op te pakken. Er zit ook weinig anders op. De klanten van morgen moeten de gederfde inkomens weer enigszins compenseren.
Diegenen in Yangshuo die hun zaakjes al weer op het droge hadden, stonden glimlachend toeristen te woord in hun zaak. Alsof er niets was gebeurd. Inderdaad, in Yangshuo must the show go on en wordt niet lang teruggeblikt. Zoals in heel China, lijkt het wel.

Li-rivier treedt buiten haar oevers

2008-06-10T03:43:00.000-07:00

Het regenseizoen is niet altijd een pretje voor de bewoners langs en aan de Li-rivier in Guilin. Door de zware regenval trad de Li op 9 juni buiten haar oevers. Gevreesd werd dat de bewoners langs de rivier het niet droog zouden houden. Het spande er tevens om of de bruggen over de Li uit veiligheidsoverwegingen wel of niet zouden moeten worden afgesloten. Gisteren al was de rivier verboden terrein voor alle vervoer over het water. Een schadepost voor de pleziervaart. Dagelijks maken vele duizenden toeristen vanaf Guilin stroomafwaarts een boottrip langs het feërieke Karstgebergte, richting Yangshuo.
De Li is altijd betoverend mooi. In Europa zijn alle steden aan het water - London, Parijs, Rome, Amsterdam - ook prachtig, maar het is er allemaal zo af, zo gecultiveerd. In China is men, gelukkig maar, nog niet zo ver. Een deel van de rivier is weliswaar langs de borders aangekleed met schitterend groen en voorzien van wandelpaden, maar veel stukken langs de rivier zijn nog ongerept met her en der kleinschalige nederzettingen van vissers en ambachtslieden.
Veel inwoners van Guilin vergaapten zich de afgelopen dagen vanaf de hoger gelegen kades aan het natuurgeweld. De bronzen beelden van de paarden, onderaan de belangrijkste toegangsbrug naar het centrum van de stad, de Jiefang, waren zo goed als kopje onder. Slechts één paardehoofd wist de woest meanderende stroom vooralsnog te weerstaan.
Vandaag is het water al weer wat aan het zakken. De inwoners van Guilin houden vooralsnog de voeten droog.

Studenten geven bloed voor Sichuan

2008-06-08T20:23:00.000-07:00

Dagelijks staan 400 studenten van de universiteit in Guilin bloed af voor de slachtoffers van de aardbeving in Sichuan. De animo om dit te doen is groot in heel China. Wat dat betreft wordt een mentaliteitsverandering vastgesteld onder de bevolking. Zou een vergelijkbare ramp 10 jaar geleden hebben plaatsgevonden, dan zouden veel Chinezen zich hoogstwaarschijnlijk niet persoonlijk verantwoordelijk hebben gevoeld, maar met de vinger naar 'de partij' hebben gewezen.

China verandert in rap tempo. Dat blijkt ook nu weer uit de spontane acties na en reacties van de bevolking op de aardbeving. Chinezen geven aan zich zeer verbonden te voelen met hun onfortuinlijke medevaderlanders. De biljoenen Renminbi's aan giften illustreren deze verbondenheid.
Ook het grote aantal Chinezen dat zich als vrijwilliger heeft aangemeld om in Sichuan te helpen, is enorm. Van de universiteit in Guilin zijn vrijwilligers-brigades aan het puinruimen in Sichuan. Weer andere studenten fungeren als tolk voor de toegestroomde buitenlandse hulpverleners.

De Chinezen voelen zich verantwoordelijk om voor de mensen uit Sichuan een nieuwe toekomst te plaveien. Of die nieuwe toekomst nog in Sichuan zal liggen, is nog maar helemaal de vraag. Want wie wil nu nog in zo'n gebied wonen? Veel studenten aan de universiteit in Guilin gaven mij aan 'voor geen goud' te willen solliciteren naar een baan in de getroffen provincie. Punt van aandacht voor de plannenmakers in Beijing, dunkt mij.

Ook vandaag staat een lange rij studenten geduldig te wachten bij het bloedtransfusiebusje van het Chinese Rode Kruis. Studenten-leden van het Rode Kruis hebben de zaken op de campus keurig voorbereid. De artsen en verpleegkundigen kunnen
ongestoord aan de slag met hun zo belangrijke werk.
Alle studenten die bloed willen afstaan vullen verplicht een lange vragenlijst in. Deze antwoorden worden doorgenomen in een gesprek. Daarna prikt een arts in de wijsvinger van een student om de bloedgroep en rhesusfactor te kunnen bepalen. Als laatste is er dan de entree tot de bus waar de finale handeling plaatsvindt: het aftappen van het bloed.

Drakenbootfeesten Guilin afgelast

2008-06-08T05:32:00.000-07:00

De huidige versie van de jaarlijks terugkerende Drakenbootfeesten in China verwijst naar de dichter Qu Yuan (340 voor Chr.). Deze poeet werd indertijd van het hof verbannen, nadat hij hervormingen had voorgesteld. Tijdens zijn omzwervingen die volgden op zijn verbanning schreef Qu Yuan de allereerste Chinese gedichten in de ik-vorm en creëerde hij de 'sao', oftewel de 'triestheidsliteratuurstijl'. Alle latere Chinese dichtkunst vindt haar basis in de gedichten van deze Chinese Piet Paaltjens. Qu Yuan maakte een eind aan zijn leven en sprong in de Miluo-rivier. Na zijn dood kwamen veel mensen naar die rivier om hem de laatste eer te bewijzen.

Met de Drakenbootfeesten wordt de legende over Qu Yuan jaarlijks in heel China herdacht. De drakenboten spelen de zoektocht naar zijn lijk in het water na. Tijdens de races worden in bananenblad gewikkelde rijstzakjes gegeten. Deze zakjes staan symbool voor het voeren van de vissen die mogelijkerwijs het verdronken lichaam van de dichter willen opeten.

Het Drakenbootfeest in Guilin trok ook dit jaar vele tienduizenden bezoekers. Helaas waren de weergoden de drakenboten op de Li-rivier niet gunstig gezind. Halverwege moesten de Drakenbootraces worden afgelast vanwege het noodweer dat losbrak.

Olympische toortskoorts in Guilin

2008-06-08T03:22:00.000-07:00

<

De leiding van de universiteit had ons nog zo op het hart gedrukt niet te gaan. Het zou gevaarlijk druk zijn. Maar massaal spijbelden we en gingen we toch. Toch kijken naar de rondgang van de Olympische toorts door Guilin. 6 juni jl. om 09.00 uur zou deze vlam der vlammen de stad bereiken. 'Light the passion, share the dream'. Het is het motto dat de rondgang van de toorts door China begeleidt.
Gekleed in t-shirt met de tekst 'I love China', gewapend met vlaggetjes met daarop het logo van de komende spelen en met een rode sticker met nog meer China-love op mijn voorhoofd, verliet ik om 06.00 uur 's ochtends de campus. Niet alleen ik wilde de 'dream sharen', maar heel Guilin (700.000 inwoners), zo leek het wel wel. Eenmaal op de openbare weg werd ik opgenomen in een schare van tienduizenden in vergelijkbare outfit gestoken Chinezen. De stemming was vrolijk, opgewekt; beetje opgewonden ook.
Na ruim een uur lopen vond ik een geschikte plek. Een betonnen afrastering rond een boom. Ik kon over de hoofden heen kijken. De Chinezen zwaaiden naar hartelust met hun Chinese vlaggen en ik zwaaide met m'n rode en witte vlaggetjes enthousiast mee. Iedere keer als iets er op duidde dat het grote moment was aangebroken, schoten alle camera's in de lucht en drong het publiek als in een wave naar voren en scandeerde het massaal de yell 'jiayóu Zhongguó jiayóu', oftewel 'Hup China hup'. Dat laatste gebeurde met zo'n overgave dat het mij de rillingen over de armen deed lopen. De Chinezen gingen compleet los bij die yell, en ik, ik werd er in meegezogen.
Nadat een paar reclamewagens met daarop een stel swingende dames was gepasseerd - het leek wel de carnavalsoptocht van Breda - kwam ie er dan eindelijk aan: dé vlam. Eerlijk gezegd was het niet meer dan een vlammetje op de 72cm. hoge toorts. Deze toorts hield het vlammetje via propaangas brandende, of meer toepasselijk, wakende. In een vloek en een zucht was ie en was het voorbij. Amper 1 seconde heb ik 'm gezien, in handen van een plaatselijke atleet. Dat was al. Het is helemaal niets, maar toch, ik had het voor geen (Olympisch) goud willen missen.

Mens of machine? (vervolg)

2008-06-02T22:42:00.000-07:00

Waarom is het Chinese onderwijssysteem zoals het is? Ik heb in Nederland zelf veel onderwijsvernieuwing aan den lijve ervaren: van schools, naar Mammoet- naar projectonderwijs. Het Chinese onderwijs daarentegen lijkt net zo flexibel als karststeen. Er moet als het ware eerst een aardbeving overheen wil het veranderen.
Het lijkt me niet zozeer de politieke ideologie die het autoritair overkomend Chinese onderwijsmodel bepaalt. Democratieën als Vietnam, Zuid-Korea etc. hanteren hetzelfde model, zo vertelden mij m'n klasgenoten. Ik kan daarom geen andere reden bedenken dan dat de complexiteit van de taal, en dan met name van het karakterschrift dat ook in veel andere Aziatische landen regel is, de sleutel is die veel kan verklaren over de inrichting van het Chinese onderwijs.
Het karakterschrift is dermate ingewikkeld dat kinderen van jongs-af-aan worden gedrild. Het schrift wordt echt in de onschuldige kinderhoofdjes gebeiteld. Iedere dag moeten Chinese kinderen, althans zo heb ik mij laten vertellen, als huiswerk een karakter maar liefst 100 x op een vel reproduceren. Het zou de enige werkbare methode zijn om dit schrift, dat tevens een groot gevoel voor detail vraagt, te laten beklijven in de hersenpan.
Ervaringsdeskundig als ik inmiddels ben, kan ik melden dat slechts een beperkt aantal karakters te herleiden is tot een min of meer concrete, versimpelde voorstelling van de werkelijkheid. De meeste karakters zijn, helaas, niet op basis van een bepaalde logica tot stand gekomen. Of moet het zijn dat ik nog niet zover ben?
Vooralsnog moet je veel karakters, heel dom, in je hoofd stampen en zien te onthouden via allerlei ezelsbruggetjes. Een gewone Chinees, een taxichauffeur, een marktkoopman, zou gemiddeld 3.000 karakters beheersen. Ik vind dat een topprestatie als je IQ niet meer is dan gemiddeld. Daar hebben die mensen ongelooflijk veel moeite voor moeten doen, strijd voor geleverd. Het kan niet anders dan dat Chinezen, Aziaten, aan het leren beheersen van de karakters een deel van hun kind-zijn hebben opgeofferd.

Ik ben dus geneigd te veronderstelen dat het karakterschrift de Chinese geschiedenis en cultuur in belangrijke mate heeft bepaald. De discipline, wilskracht, volharding, zorgvuldigheid die het beheersen van dit karakterschrift vraagt, vormen een mens, een volk, een land. Wellicht dat Chinezen daarom in een aantal opzichten kinderlijk zijn gebleven en over het algemeen niet verder komen dan kopiëren. Hun emotionele ontwikkeling is een andere dan die in westerse landen. In China is voor kinderen en jongeren domweg niet zoveel plek en ruimte voor persoonlijke groei, voor creativiteit, voor het exploreren van talenten.
Als kind leer je hier niet zozeer spelen, maar domweg karakters tekenen. Kinderen komen er hier niet aan toe zich af te vragen wie ze zijn en wat ze willen. Het ontwikkelen van een persoonlijke mening is iets dat ruimte vraagt in tijd en in mind. Die tijd is er niet in het onderwijs en in het gemiddelde Chinese gezin zit men 's avonds ook niet gezellig met z'n allen rond de rijstpan te agogen. Vaders werken vaak in een andere provincie en komen, in het negatieve geval, maar 1x per jaar naar huis. Ook vrouwen moeten in het geëmancipeerde China hard werken om hun gezin draaiende te houden. Veel studenten vertellen mij door hun grootouders te zijn opgevoed. In China is kortom heel hard studeren en/of heel hard werken het parool.
Als puber doe je over het algemeen niet de studie die het meest past bij jouw persoonlijke kwaliteiten en talenten, maar volg je de studie die je ouders op inschatting van toekomstig rendement voor je hebben uitgekozen. Het is de bedoeling dat je als kind later voldoende verdient om je ouders een onbezorgde oude dag te bezorgen.
Veel jongeren dragen hierdoor een zware, morele last met zich mee. Ze mogen niet mislukken, want hun ouders zetten alles opzij, werken dag en nacht, om hun studie te bekostigen. Die jongeren kunnen zich niet de luxe permitteren zich af te vragen of ze wellicht iets anders hadden gewild. Degenen die dat wel doen, hebben het moeilijk. In de beslotenheid van mijn appartement heb ik aangrijpende levensgeschiedenissen aangehoord.

In China worden jongeren gekneed, beter gezegd, laten ze zich vooralsnog kneden. Maar met al die buitenlandse studenten binnen de Chinese universiteitspoort en met de communicatiemogelijkheden van internet, kan het niet anders dan dat ook het Chinese onderwijs ooit veranderingen zal moeten ondergaan. Niets is statisch; vroeg of laat wordt er aan geknaagd. Veel jongeren die ik spreek op de campus hunkeren naar emotionele ruimte, naar wat minder prestatiedruk. Ze zien buitenlanders rondlopen op de campus die zich anders gedragen dan zij; buitenlanders die meer hun eigen weg gaan, een eigen mening hebben, en zich niet laten bepalen door een vorm van groepsdruk of door een 'omdat dat nu eenmaal zo hoort'.

Chinese studenten die het zich kunnen permitteren, slaan hun vleugels uit naar het westen. Ik begrijp dat goed. Het gaat ze niet alleen om de extra know-how, maar minstens ook om te proeven aan vrijheid van denken en handelen. Ze willen zich een beetje losmaken van de knellende banden en het eenrichtingsverkeer in het thuisland. Laten we al die studenten met open armen ontvangen. Het prijskaartje verdient zich vanzelf terug doordat hierdoor begrip wordt gekweekt voor de waarden en de verschillen van de culturen. Zoiets is, mondiaal gesproken, goud waard.
De ervaringen die die jonge Chinezen in Europa en elders in de wereld opdoen met andere vormen van onderwijs, zal onvermijdelijk ooit haar weerslag hebben op de organisatie van het Chinese onderwijs.
Uiteraard heeft het Chinese onderwijs zoals ik dat heb genoten, ook mij aan het denken gezet. Zo werken die dingen nu eenmaal. Het Chinese onderwijs namelijk heeft ook zo haar voordelen. Er is bijvoorbeeld groot respect voor de kennis van de docent. En enige vorm van discipline krijg je hier voor de rest van je leven gratis bijgeleverd.

Mens of machine?

2008-06-02T19:46:00.000-07:00

Een semesterstudie Mandarijn aan de universiteit in Guilin is zowaar geen kattepis. Zeker niet voor mensen als ik: beetje eigengereid, want besmet door het individuatie-virus. Deze manier van zijn staat op gespannen voet met het collectiviteitsbeginsel waar het Chinese onderwijs patent op lijkt te hebben. Dat systeem namelijk is niet toegesneden op het individu, maar op het collectief en op het landsbelang. De tekst op de begeleidende foto (middelbare school, Guilin)representeert goed het doel van het onderwijs in China: 'Carry out the all-round quality of education, and try to train and make students builders and leaders of socialism in China'. Dit 'mission statement' zou iedere Europeaan die in China gaat studeren, in de oren moeten knopen. In mijn geval werd eraan de universiteit totaal geen rekening gehouden met mijn culturele achtergrond, mijn leerstijl en -interesses. Er zat niets anders mij te voegen, mij te verplaatsen in de cultuur van China en in de 'way of teaching' van het Guilinse onderwijsinstituut.

Mandarijn studeren, althans in Guilin, was kortom een kwestie van 'take it or leave it'. Even slikken. Even wennen ook. Wennen aan het feit dat docenten alleen maar Mandarijn spreken en vaak ook alleen het karakterschrift beheersen. Het Pinyin, dat een transcriptie is van het karakterschrift voor Engelssprekenden, wordt zelfs door veel docenten niet of niet goed beheerst. Het is dus schrikken en daarna heel snel de kiezen op elkaar - het stellen van vragen is beslist niet de gewoonte -, stevig doorstuderen - alles moet de volgende dag letterlijk worden opgedreund - en de rug recht houden.
Aandacht voor het persoonlijke, voor het unieke van een individu. Het lijkt in de didactiek geen prioriteit te hebben. Dat je als student zelf keuzes zou willen maken en prioriteiten zou willen stellen; dat je zelf wat te zeggen zou willen hebben over de lesstof... Het lijkt in Guilin en naar ik begreep ook bij andere universiteiten in China vooralsnog tegen dovemansoren gezegd.
Het onderwijs aan ons Nederlanders was gewoon een kopie van de algemeen geldende Chinese onderwijsideologie. Er wordt weinig gepamperd; het land wacht. Al zouden ze willen, ze zouden niet weten hoe ze het anders zouden moeten aanpakken. Al decennialang is het onderwijs in China zoals het is: autoritair en eenrichtingsverkeer. Daarmee wil ik niet suggereren dat de docenten 'draken' zijn. Integendeel, ze zijn heel zachtaardig, vriendelijk ook, maar zichzelf vragen stellen doen ze niet. Dat is deze mensen niet aan te rekenen. Ze weten niet beter, maar het is waarlijk een groot verschil met de Europese cultuur.

Toch had het wel wat, dat kostschoolsysteem. Je wist precies waar je aan toe was. Alle lessen begonnen stipt op tijd. Als je de docenten niet kon verstaan, tja dan had jij een probleem, niet zij.
Verbazingwekkend vond ik wel dat men aan deze universiteit vooralsnog totaal geen notie heeft van wat er bij komt kijken om een Europeaan Mandarijn te leren. Ik moest echt leren jongleren met de tong en met de klanken. Het waren ook niet de docenten die mij de kneepjes daarin bijbrachten. Het waren de studenten van de campus. In ruil voor Engelse conversatie, gaven ze mij met groot geduld bijles.
Los van de grootte van de klas - ruim 24 personen - had het docerend personeel ook niet voldoende aandacht voor toon en uitspraak. Het leek alsof ze redeneerden: 'als wij het hebben geleerd, moet een ander dat ook kunnen'. En dan te bedenken dat veel Chinezen, zelfs na jarenlange studie van de Engelse taal, vaak niet verder komen dan wat onverstaanbaar gebrabbel. Ze zouden dus beter moeten weten, maar aan reflectie doet men in China niet zo.
Een paar anecdotes over het onbegrip voor het corect aanleren van de taal.
Een docente, zij gaf 'luistertechniek', was na enige weken les verontwaardigd dat mij de Mandarijnse woorden en tonen nog niet foutloos uit de mond rolden. Weer een andere docente, zij sprak alleen Mandarijn, kon maar niet begrijpen dat wij Nederlanders na een paar weken nog steeds niet het karakterschrift beheersten. Alsof je je dat schrift op een achternamiddag eigen zou kunnen maken. Ze zouden beter moeten weten, maqar zoals ik al stelde, Chinezen leven in het nu en blikken niet terug, blikken niet terug op hun eigen geworstel met het aanleren van het Mandarijn.
Tijdens de lessen moest ik vaak denken aan de mierenkolonie die huist in mijn appartement. Op een dag zag ik dat mieren gezamenlijk een gevallen pinda richting mijn balkon duwden. Vaak voelde ik mij op de universiteit deel uitmaken van een mierenkolonie. Alleen wist ik niet welke kant ze mij op wilden hebben. Ik zat hier voor mijn eigen ontwikkeling. Hét landsbelang dienen, tja, wat moest ik ermee?

De lessen Mandarijn aan de universiteit in Guilin verliepen via een vast stramien. De docenten joegen er dagelijks vakkundig, maar in sneltreinvaart, een grote hoeveelheid stof doorheen. Lesstof die voor verbetering vatbaar is. In de situatie van Guilin was deze toegesneden op de onderwijscultuur van andere Aziatische landen met karakterschrift. Naïef wordt er van uitgegaan dat Europeanen daarin zonder problemen meekunnen.
De leerboeken Mandarijn die wij, buitenlandse studenten, dit eerste semester hebben bestudeerd, bevatten dialogen. Die dialogen gaan over huis-tuin-en-keukenzaken. Jan ontmoet Piet op de markt en Jan vraagt Piet wat de appels kosten per pond. Het huiswerk bestaat er uit die dialogen letterlijk in de kop te stampen en de volgende dag in een bepaalde cadans op te dreunen, dus te reproduceren. Als de appels van Piet in de dialoog 0,89 Renminbi kostten en de peren 0,41 Renminbi, dan weet je dat de volgende dag. Evenals het totaalbedrag dat Piet aan de marktkoopman heeft betaald, inclusief het wisselgeld dat hij daarna van die marktkoopman heeft gekregen. Ik als Nederlander vond deze vorm van stampen volslagen achterhaald.

Discipline is me wel bijgebracht in China. Om 06.00 uur word je gewekt voor de ochtendgymnastiek. Vaak bekroop me de idee dat ik me gemeld had bij het leger. Prettig is wel de gewoonte dat iedereen hier 's middags een dutje doet.
Aan de universiteit in Guilin wordt 7 dagen in de week lesgegeven, tot 's avonds 22.00 uur. Als buitenlandse student had ik, goddank, slechts 5 dagen les per week, maar ook dat was bijzonder pittig. Na de les is het niet gezellig op naar de kroeg - dat fenomeen moet in Guilin nog worden uitgevonden-, maar studeren. Niet alleen de Chinezen studeren als gekken. Alle Aziaten in de klas vinden het de normaalste zaak van de wereld. Ze lijken niet anders gewend in Zuid-Korea, Vietnam etc. Het ambitieniveau van jongeren is ongekend hoog. Kennis, kennis vergaren is het parool.
Veel problemen die ik als Nederlander tegenkwam bij het aanleren van de taal, zou ik normaliter nog even met klasgenoten hebben doorgenomen. Helaas, ook zij spraken geen of amper Engels. De conversatie verliep hierdoor noodgedwongen via gebrekkig Mandarijn.

In het Chinese onderwijs, ik stelde het al eerder vast, wordt niet gedacht, maar wordt er voor je gedacht. Een onbekende 'men' heeft tientallen jaren geleden bepaald wat goed voor je is en dat wordt klakkeloos uitgevoerd.
Aan het eind van het leerproces word je als student afgeleverd als kant-en-klaar-radertje. Je kunt in principe de uit het hoofd geleerde lesjes opdreunen. Je hoeft maar op een knop te drukken en je gaat ratelen. De mens als machine. Ik had associaties met 'Modern Times' (1936, Charlie Chaplin).
Creativiteit, oorspronkelijkheid, individualiteit, inzicht... Daar zit men in China, zo lijkt het, niet zo op te wachten.

Is het onderwijs dat ik heb genoten effectief? Als 57-jarige kan ik me na 4 maanden stampen enigszins verstaanbaar maken in het Mandarijn, maar ik moet nog veel, heel veel oefenen. Hard studeren was het. Eerlijk gezegd heb ik van m'n leven nog nooit zo hard en gedisciplineerd gestudeerd. Er zat niet veel anders op. Ik wilde voorkomen er voor spek-en-bonen bij te komen zitten. Echter, ik kan me beslist effectievere methoden voorstellen om een Europeaan wegwijs te maken in de Mandarijnse taal.

Binnenkort sluit de universiteit in Guilin haar poorten. Ondanks mijn kritiek op het onderwijssysteem, zal ik de campus met weemoed en dankbaarheid verlaten. Ik heb er namelijk bovenal een fantastische tijd gehad: heb me kunnen onderdompelen en verdiepen in de Chinese cultuur en heb ongelooflijk veel aardige en bijzondere mensen leren kennen.
Een semesterstudie in een vreemd land. Ik kan het van harte aanbevelen.

1 juni: Dag van het kind

2008-06-01T18:51:00.002-07:00

Eén dag in het jaar staat het kind in China centraal: op de Internationale Dag van het Kind op 1 juni. Dan krijgen alle Chinese kinderen cadeautjes en overal worden activiteiten georganiseerd die kinderen leuk vinden. Verjaardagen worden niet apart gevierd, zoals in Nederland het geval is. Op één dag in het jaar gebeurt het dus en daarna zijn ouders, grootouders er voor de rest van het jaar van af.
1 juni was een prachtige, zonnige zondag in Guilin. De parken stroomden vol met gezinnen met vrolijk gestemde kinderen. Vaak in het nieuw gestoken.
Ballonnen-, taartjes- en ijsverkopers deden goede zaken.

De vloer op met... 'tutors'

2008-05-26T06:49:00.000-07:00

Studententoneel. Ik heb er lang niet mee te maken gehad, maar studenten nodigden mij uit voor een avondje theater op de campus in Guilin. Ik wist niet goed wat ik mij er bij voor moest stellen. Theater- en dramatechnieken staan in China veelal nog in de kinderschoenen. Het heeft te maken met een Mao-verleden waarin theatervormen 'not done' waren. Daarnaast ontbreekt het op de campus ook aan adequate apparatuur, zoals aan audio en theaterlampen. Wat kon ik verwachten? Nieuwsgierig zocht ik een plaats in de afgeladen collegezaal. De stemming was opgewonden. Een bewerking van 'de klokkenluider van de Notre Dame' zou ten tonele worden gevoerd. De spelers waren major-studenten Engelse taal.
Heel creatief en met minimale middelen was het toneel aangekleed. De kleding van de acteurs was daarnaast met gevoel voor decorum gemaakt. Tot zover niets bijzonders. Wel bijzonder was dat het stuk mimend werd gespeeld. De erbij horende tekst werd ingesproken door medestudenten en geluiden als klokgebeier en wapengekletter werd weer door andere studenten à la minute verzorgd. Daarmee werd het gebrek aan goede apparatuur gecompenseerd.
Met name de zogenoemde 'tutors', de sprekende stemmen, kweten zich met verve van hun opdracht. In een rij stonden ze aan de zijkant van het toneel met een microfoon in de hand. Chinezen zijn niet zo gepassioneerd in hun communicatie, maar nu gingen alle remmen los, zo bleek mij al gauw. Het was een lust om naar te kijken. Frêle meisjes die bloeddorstige teksten declameerden. De zaal ging uit z'n dak. Ongelooflijk geestig was bovendien dat de tekst niet altijd parallel liep met de acteerprestaties. Je krijgt dan een soort van versnelde handelingen van de acteurs om weer bij de tekst te komen. Dit werkte ongewild uiterst geestig uit. Ik heb in tijden niet zo gelachen tijdens een theatervoorstelling. Ik lag werkelijk dubbel en met mij het talrijke publiek.

Tukkie doen (eigen aardigheden, 3)

2008-05-26T00:18:00.000-07:00

Vreemde mogendheden die China willen binnenvallen, kunnen dat het beste doen tussen 13.00 - 14.30 uur. Grote kans dat het gros van de Chinezen op dat moment een dutje doet.
Mijn vader pleegde tijdens zijn arbeidzame bestaan ook altijd tussen de middag een slaapje te doen. Na de middagboterham vleide hij zich neer op de bank en wij kindertjes Nuijen mochten dan geen lawaai maken tijdens het spelen.
Zou mijn vader zijn goede gewoonte - hij is inmiddels 88 - van de Chinezen hebben afgekeken, zo vraag ik mij inmiddels af. Na de lunch, die hier vaak bestaat uit noedelsoep en ander onbestembaar warms, doen veel Chinezen hun 'xuxi'. Een bank bezitten ze vaak niet en bovendien werken de meesten ver van huis. Daarover niet getreurd. Een Chinees kan overal slapen. Op fiets, op brommer, aan een tafel, of op een stukje karton op straat. Liggend slapen, maar ook zittend of staand, hangend aan een beugel in een overvolle bus... Het lijkt Chinezen allemaal niets uit te maken. Ongegeneerd, zich van niets en niemand iets aantrekkend, doen ze ongestoord hun hazeslaapje. Ze leggen zich, waar en hoe dan ook, iedere middag wel te rusten.

De bruidjes van Guilin (eigen aardigheden, 2)

2008-05-25T20:56:00.000-07:00

Wat een leuk en knap bruidspaar! Ik hoor het u zeggen, maar u vergist zich. Dit stel is nog lang geen bruidspaar. Pas over een paar maanden zal het in het huwelijk treden.

Guilin telt een aantal zeer luxe ingerichte fotostudio's. In die studio's hijsen jonge Chinese stellen zich in het sjiek. Ze laten zich er kleden als prins en prinses, of als een generaal met een rijk met juwelen versierde ega. De studio's hebben veel smaken in huis. Aan confectie doen die studio's niet. Hun collectie en hun accessoires suggereren de 'betere kringen'. Je kunt er een kasteel op de achtergrond bij gevisualiseerd krijgen.
Veel jonge Chinese stellen kunnen zich geen dure bruidskledij veroorloven, maar toch willen velen één keer in hun leven schitteren. Het zijn deze stellen die voor een paar uur zo'n studio inhuren.

In die studio worden ze aangekleed in een stijl waar de meesten hun hele leven alleen maar van zullen kunnen dromen. Een schoonheids- en nagelspecialiste, een coiffeur en een visagiste, allen in dienst van de studio, doen de rest.

Vervolgens laat zo'n stel zich meetronen naar een van de fotogenieke plekjes die Guilin rijk is. Een cameraploeg gaat daar ijverig aan de slag om de mooiste portretten te maken.
Dit stel trof ik aan aan de oever van de Li-rivier. Onder haar bruidsjapon droeg zij een gewone spijkerbroek. Een assistente van de studio bewaarde zijn gymschoenen in een plastic tas.
Ze kregen de opdracht verliefd in de verte te staren. Is het ze gelukt?

Na gedane foto-opnamen kleedt het stel zich in de foto-studio weer om. Een paar dagen later worden de opnamen in een busje, ingelijst afgeleverd. In lijsten van wel 1 meter in het vierkant. Om nu en later bij weg te dromen.

Ramptelevisie

2008-05-15T04:50:00.001-07:00

Gekluisterd zit ik aan de Chinese buis. 24 uur van de dag worden live beelden uitgezonden van de gevolgen van de catastrofale aardbeving en van de grootschalige reddingsoperatie die in gang is gezet. De omvang van de ramp is bijna niet voor te stellen. Een gebied zo groot als België is getroffen; 10 miljoen mensen zijn dakloos of anderszins getroffen. Het dodental wordt nu al geschat op 50.000 personen. Vergeleken met deze cijfers is een overstroming van de Bommelerwaard kinderspel.
Tweehonderd Chinese journalisten zijn ingezet en slagvaardig, althans zo is mijn indruk, verslaan ze de gebeurtenissen. Er zijn animaties, er is achtergrondinformatie, er zijn discussies.
Qua beelden blijft mij als kijker niets bespaard. Gruwelijk menselijk leed, benen die worden geamputeerd om iemand onder het puin vandaan te kunnen trekken, verdriet, wanhoop. Echte heroïek zie ik ook: van burgers en militairen om individuen te redden die onder het puin liggen.
Er is op dit ogenblik een luchtoperatie gaande waar mijn bloed sneller van gaat stromen. De aanleiding is vreselijk, maar het is adembenemend om te zien. Honderden parachutisten, inclusief hulpgoederen, worden gedropt in door de aardbeving onbegaanbare gebieden. Ik zie het leger met grote snelheid pontons aanleggen over rivieren waarvan de bruggen zijn weggeslagen. Vliegtuigen vliegen af en aan met hulpgoederen.
Het hele land lijkt aan het inpakken: medicijnen, voedsel, kleding. Fabrieken maken overuren om tenten te fabriceren. 130.000 militairen en agenten zijn ingezet.
De beelden laten de kijker een goed georganiseerde reddingsoperatie zien. Samenvattingen worden begeleid door heroïsche muziek.
De Chinezen zijn als collectief, als groep sterk. Ze kunnen bergen verzetten. Dat hebben ze gevoeglijk wel bewezen.
De tijd dringt nu. Medisch personeel en militairen zijn continu in touw, want telkens weer worden overlevenden onder het puin gevonden. De stroom aan zwaargewonden is onvoorstelbaar groot. Hoe lang kan een mens, een kind zonder voedsel en water? Hoe lang kan een arts, een verpleegkundige, een militair, politieman zonder slaap?
Inmiddels staan her en der Chinezen bloed af. Er is een chronisch gebrek aan bloedplasma. Mensen staan in de rij om hun bijdrage te leveren. Ook zijn op televisie oproepen gedaan shovels, tractoren, maar ook schoppen, houwelen en ander klein materiaal af te staan.
Overal wordt inmiddels massaal geld ingezameld om de getroffenen te helpen. In alle bedrijven, op alle scholen, staan rode brievenbussen opgesteld. Ik zie voornamelijk briefjes van 100 Renminbi in die bussen verdwijnen. Omgerekend is dat 10 Euro. Voor een gemiddelde Chinees een heel bedrag. Inmiddels heeft de Chinese bevolking omgerekend 125 miljoen dollar gedoneerd. Dit is nog maar het begin.
China wil de gevolgen van de ramp in principe op en met eigen kracht bestrijden. Begrijpelijk. Toch wordt inmiddels hulp van buiten aanvaard. Aartsvijand Japan heeft toestemming gekregen hulptroepen te sturen naar de getroffen provincie Sichuan. Het recente staatsbezoek van Hu Jintao aan Japan zal mede debet zijn aan het honoreren van het hulpaanbod van de Japanners. Ook Taiwan mag hulptroepen sturen. Een unicum gezien de betrekkingen. Ik ben geneigd te denken dat hierbij het symbolische aspect vooralsnog zwaarder weegt dan de waarde van het concrete aanbod.

Aardbeving Sichuan: de zoveelste schok

2008-05-13T21:46:00.000-07:00

Studenten op de universiteit in Guilin zijn aangeslagen door de ramp die de provincie Sichuan heeft getroffen. 2008, het jaar van de rat. Het had China en de Chinezen voorspoed en geluk moeten brengen. Maar de goden lijken China dit jaar niet gunstig gezind.
Internationaal liepen de spanningen op ten aanzien van de problemen in Tibet; aansluitend buitelde de internationale pers kritisch over het het land heen; en vervolgens werd de Tibetkwestie gekoppeld aan de wenselijkheid wel of niet naar de komende Olympische Spelen af te reizen. En nu is er dus deze aardbeving. Deze heeft heel China niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk, op haar grondvesten doen trillen.
Chinezen zijn een bijgelovig volk. Ze hebben zoveel rampspoed in korte tijd te verwerken gekregen. Wat hangt ze dit jaar nog meer boven het hoofd? Ik zie het ze denken.
Iedereen kan begrijpen dat hun zelfvertrouwen een forse deuk heeft opgelopen. Waarom was deze aardbeving vantevoren niet bekend, zo vragen sommigen zich af.
Maar los hiervan is er het immense verdriet; landgenoten rouwen om landgenoten.
Maar Chinezen zijn veerkrachtig. Ook deze ramp zullen ze verwerken en het zal ertoe leiden dat de herbouw in Sichuan wat solider zal zijn dan ze was. Het is al aangekondigd.
Chinezen zijn ook solidair. De gemeenschapszin is groot. En zeker nu voelen alle Chinezen, waar ook ter wereld, zich met elkaar verbonden.
Vanmiddag hielden studenten op de campus van de Guangxi Normal University in Guilin een inzamelingsactie voor het getroffen gebied. Er is royaal geschonken, zeker naar de maatstaven van de schaarse financiele middelen waarover studenten hier beschikken.
`One world. One dream´. Het is de slogan van de Olympische Spelen in Beijing. Weinig tijd nu voor ´dreams´ in China. Er is veel werk aan de winkel. Het is aan de internationale gemeenschap, China te laten blijken dat er ondanks alle tegenstellingen en verschillen van overtuiging bij momenten toch sprake is van ´one world´. Leert men in tijden van crises niet zijn echte vrienden kennen?

Waarom? Daarom!

2008-05-04T06:43:00.000-07:00

Waarom ben je zo weg van Guilin en omgeving?

Daarom!

Blote buiken (eigen aardigheden, 1)

2008-05-03T11:29:00.000-07:00

Verblijvend in een andere cultuur, word je je bewust van je wortels en Hollandse gewoonten. Iedere cultuur heeft haar eigenaardigheden of, beter gezegd haar eigen aardigheden.
Wat valt mij nu op aan Chinezen? Wat in China, is zo anders dan anders, althans als ik het vergelijk met de zeden en mores in de Hollandse polder?
Welnu, laat ik een voorbeeld noemen. Bij zonneschijn plegen veel Chinese mannen hun overhemd, trui of t-shirt op te stropen en paraderen ze ongegeneerd met hun blote onderbast over straat. Jonge mannen, oude mannen, dikbuikige mannen. Met graagte tonen ze hun navel in het buikje. Vergenoegd wrijven velen daarbij regelmatig met hun hand over de maag, terwijl ze met vrouw en kind een wandelingetje maken. Er zijn ook heren-Chinezen die bij de eerste de beste zonnestraal niet alleen hun hemd opstropen, maar ook hun broekspijpen. Mijn kritische vrouwenoog ziet dan over het algemeen vaak stevig gespierde, onbehaarde onderdanen die, dat moet gezegd, vaak heel wat apetijtelijker ogen dan de gemiddelde Hollandse mannenbenen doen. Veel Chinezen lopen bovendien bij mooi weer blootvoets in sandalen. Heel wat aantrekkelijker kortom dan de lijkwitte melkbenen onder met palmbomen bedrukte te korte shorts in piswitvergeelde badsokken waar heel veel Nederlandse heren mij in zomertijden op menen te mogen tracteren.
Ik vroeg aan een Chinees waarom Chinezen met zoveel graagte de onderbast onbloten.
'Die mannen hebben het warm', was het antwoord.
Alsof ik dat zelf niet al had begrepen. 'Ja, maar waarom doen Chinese vrouwen dat dan niet. Zij hebben het toch ook warm?', vroeg ik als nieuwsgierig-aagje door.
Ik legde uit dat in Nederland bij zonneschijn namelijk meer blote meisjesnavels en
-buikjes in het straatbeeld zijn te ontwaren dan blote mannenbasten.
'Het is vrouwen in China verboden hun buik of navel te tonen', was de toelichting. En met die summiere, weinig bevredigende, uitleg kon ik het doen.

Sartre, De Beauvoir, Miller en Shakespeare

2008-05-02T10:48:00.000-07:00

Studenten op de campus geven mij gratis bijles in het Mandarijn. In ruil daarvoor geef ik ze Engelse conversatie. Iedereen dik tevreden. Alle studenten hebben Engels als verplicht bijvak, maar nergens kunnen ze de Engelse taal oefenen in de praktijk. Veel buitenlanders hier op de campus hebben, net als ik, op vrijwillige basis een trits studenten onder hun hoede genomen om ze te helpen met hun talen. Er zijn studenten die het Engels puur via de computer hebben geleerd, maar het nog nooit in het echt hebben gesproken. Het is beslist dringen voor mijn deur en ik ben telkens weer geraakt door de ijver en kennis, maar ook door hun grote belangstelling voor de westerse cultuur. Mijn Chinese studenten hebben een 'open mind'. Het is heerlijk omgaan met ze. Ik ben echt dol op ze en zij ook op mij.
Naar ik begreep krijgen alle schoolgaande Chinezen inmiddels Engelse les en dat begint al op de lagere school. De studenten vertellen mij dat ze beheersing van de Engelse taal als onmisbare tool zien om in de wereld vooruit te komen. Door mijn bijlesstudenten rol ik van de ene verbazing in de andere. Ze leren niet alleen Engels, maar bestuderen ook Engelstalige literatuur. 'Hamlet' van Shakespeare, 'View from a bridge' en 'Death of a salesman' van Miller: ze hebben het allemaal gelezen.
Ik heb onder anderen ook een bijlesstudente die alles heeft gelezen van de Amerikaanse schrijfster Joyce Carol Oates en daarop wil afstuderen. Eerlijk gezegd had ik nog nooit van deze autrice gehoord, maar inmiddels ben ik helemaal bijgepraat en weet ik van de hoed en de rand.
Tot mijn verrassing zijn Simone de Beauvoir, evenals Germaine Greer en Virginia Woolf hier veelgelezen autrices onder de meisjesstudenten. De Chinese studentes beschouwen deze dames als lichtende iconen van de vrouwenemancipatie. Een knul die hier chemie studeert, heeft weer veel gelezen van Sartre en bespreekt met mij de theorie van het existentialisme. Door mijn vele contacten met het jongvolk borrelt allerlei ooit vergaarde kennis weer bij mij boven en vertoef ik regelmatig weer in mijn eigen studentikoze 70'er jaren.
De Chinese leeshonger naar alles dat uit het westen komt, vind ik ongekend. De enorme bilbiotheek met 1,7 miljoen boeken lest de honger naar literatuur onder deze bollebozen. Ik kan me zelfs niet aan de indruk onttrekken dat veel Chinese studenten meer weten van 'ons' culturele erfgoed dan Nederlandse jongeren.
Zelf ben ik overigens druk met het lezen van 300 prachtgedichten uit de Tang-periode. Xu Yanchong vertaalde ze in het Engels. De poëzie is van een ongelooflijke schoonheid en geestelijke rijkdom. Cadeautje van een student.

Zwembadmentaliteit

2008-05-01T06:14:00.000-07:00

Guilin heeft een groot sportcomplex waarin een gemeentelijk zwembad is ondergebracht. Het bestaat uit een binnen- en buitenbad op wedstrijdformaat.
Geen toeters en bellen hier, zoals in Nederland steeds meer het geval is met glijbanen, Turkse baden en tropische palmen. Nee, naar het Guilinse bad ga je puur om te zwemmen. Chinese kinderen in Guilin krijgen geen verplicht zwemles. Ze kijken de zwemkunst gewoon van een ander af.
De entree tot het bad kost een paar Yuan. Als je geen badmuts bij je hebt, verplicht attribuut hier, kun je ter plaatse een strak om het hoofd vallend exemplaar van silliconen aanschaffen. Daarna kan het feest beginnen. Of toch niet? Voordat je je in het sterk gechloreerde bad kunt begeven - diepte overal 1.60 m. - moet je een aantal rituelen afwerken. Van overheidswege gereglementeerd moet je na het betalen van de entree je schoenen uittrekken en gele badslippers aan. Deze staan, gerangschikt naar maat, uitgestald in rekken. Bij een andere balie betaal je vervolgens borg voor een kluisje en ontvang je een brede armband met een kolossale sleutel eraan. Daarna verplicht naar de wc, vervolgens de kleren uit - dat doe je niet in een benauwd hokje, maar in een openbare ruimte voor afzonderlijk mannen en vrouwen -, daarna verplicht onder de douche. Streng kijkende dames houden er zicht op dat je je aan de regels houdt. Daarna zwempak aan en badmuts op en met de beslipperde voeten door een desinfecterend bad. Hè, hè, eindelijk bij het zwembad. Zwemmen maar, keurig tussen de kabels die over de lengte boven het zwembad hangen.
Geen kinderen die voor je neus van de kant het water in duiken - duiken is verboden -of anderszins lopen te klieren. Na het zwemmen weer verplicht rondje onder de douche en omkleden. Geen föhns om je haren te drogen, of andere tierelantijnen. Bij de uitgang deponeer je je badslippers in een mand.
Ik durf er mijn kop onder te verwedden dat geen Chinees het waagt het water te bevuilen met een urinespoor. Zo gedisciplineerd zijn ze hier wel. Of heet dat gewoon beschaafd?

Damestas voor de kasstromen

2008-04-29T01:55:00.001-07:00

Andere zeden, andere mores. De wijze waarop men in China veel financiële transacties afhandelt, is verbazingwekkend. Zelden krijg je een bonnetje, en als je er per se een wilt, wordt er met gefronsde wenkbrauwen gekeken. Alsof je zojuist een wel zeer inpertinente vraag hebt gesteld. Het is mij al herhaaldelijk overkomen dat men mij vervolgens vroeg hoe ik de factuur gehad had willen hebben en wat men er op moest zetten.
Hoe de Chinese overheid er überhaupt in slaagt op een rechtvaardige manier belasting te heffen en te innen, is mij werkelijk een raadsel. Er is zoveel informele handel: op straat, maar ook bij de officiële staatsinstanties. Bij de universiteit bijvoorbeeld, waar ik studeer.
De financiële afhandeling van de salarissen van de buitenlandse docenten gaat handje-contantje. Geen salarisstrookje, geen overzicht van opgebouwde vakantiedagen, geen opbouw van sociale rechten. Ben je gek! Een keer per maand vervoegen de docenten zich op een willekeurig tijdstip bij de financiële administratie en daar gaat dan een damestasje open. De Renminbi's worden uitgeteld en klaar ben je.
Ook het betalen van de huur van de appartementen geschiedt op een dergelijke eenvoudige wijze. Ergens slingert een overzicht rond van wat is afgesproken - de tarieven zijn ook daarna nog onderhandelbaar - en krijg je een seintje wanneer je moet afrekenen. Jouw biljetten verdwijnen in dezelfde damestas, als waaruit de docentensalarissen worden betaald. Noem dat maar eens geen gesloten economie.

'Guanxi': relatienetwerken

2008-04-26T22:58:00.000-07:00

Al sta je maar op goede voet met één Chinees, dan al gaat er een nieuwe wereld voor je open. Hij/zij heeft altijd wel iemand in zijn/haar netwerk die jou kan helpen met het oplossen van een probleem of met het beantwoorden van een vraag. Een oom, tante, studiegenoot is snel gebeld en wordt met grote vanzelfsprekendheid ingeschakeld om je op je wenken te bedienen. Alle Chinezen lijken met elkaar verbonden te zijn via zicht- en onzichtbare schakels. Hun mobiele telefoontjes bevatten honderden, mogelijk voor jou interessante connecties om je verder te helpen. Die schijnbaar vanzelfsprekende vriendendiensten van Chinezen, vind ik ongekend.
Via een paar contacten op de campus, leer ik steeds meer Chinezen kennen. Ze tippen mij als er iets leuks op stapel staat, brengen me in contact met relaties waarvan ze veronderstellen dat ze van meerwaarde kunnen zijn en voeren in mijn naam en belang prijsonderhandelingen alsof hun leven er van afhangt.
Ik vind dat hele 'guanxi'-gebeuren een boeiend fenomeen. Een Chinees is nooit alleen, maar altijd letterlijk of virtueel verbonden met honderden andere Chinezen. Gezamenlijkheid is een groot goed in China. Het lijkt integraal deel uit te maken van de cultuur. Een Chinees groeit niet op in een gezin, maar in een groter geheel: in een familiegemeenschap. Zijn/haar ouders wonen vanzelfsprekend in bij de grootouders en de familiebanden lijken onverbrekelijk.
Gaat een Chinees naar de middelbare school of naar een universiteit, dan gaat ie vanzelfsprekend op kamer. Zo'n kamer deelt ie met vele anderen. Geldgebrek speelt daarin uiteraard een rol, maar Chinezen houden ook van gezelligheid, van het delen van lief en leed met elkaar. In China vindt het socialisatieproces kortom plaats via groepen. Daarin leren ze anderen te nemen zoals ze zijn; leren ze om te gaan met verschillen en leren ze conflicten onder de pet te houden.
Individualiteit, het beschikken over persoonlijke ruimte in letterlijke en figuurlijke betekenis, lijkt vooralsnog weinig prioriteit te hebben. Chinezen met een uitgesproken visie, heb ik vooralsnog niet ontmoet. En ontmoet ik eens een 'denkertje' of 'piekertypje', dan is het niet vanzelfsprekend dat deze zich over zijn of haar diepere gedachten naar mij uitspreekt. Alsof ze dat niet zijn gewend en er niet goed raad mee weten.
Als Chinezen met elkaar praten en verkeren, lijkt het verlangen naar harmonie, naar het plezierig willen omgaan onder en met elkaar, te overheersen. Alsof er geen tegenstellingen bestaan.