Hoe zou dat nou in China in haar werk gaan, censuur?
Ik vroeg het mij af nadat ik de Engelstalige uitgave van het mei-nummer van National Geographic had opengeslagen; een afgewogen uitgave, geheel gewijd aan dit immense rijk. Mijn oog viel op een doorgestreepte passage in een artikel over de geschiedenis van China en op een paar dichtgeplakte pagina's verderop in de uitgave.
Zou er bij iedere Chinese aanvoer- en luchthaven een ijverige partijdiender zitten, met viltstift en lijmpot in de aanslag, om Engelstalige publicaties te screenen en te kuisen op onwelvoeglijke taal? Zou ie daar een medaille mee verdienen? En wat denkt zo'n pennelikker dan vervolgens? Dat ik me door een met zijn zwarte vilstift doorgestreepte tekst en vastgeplakte pagina's laat intimideren? Dat ik dan deemoedig de ogen te neder sla?
Dan vergist die fijnslijper zich. Ik ben namelijk geen Chinees, gehard in discipline, maar een nieuwsgierige Europeaan. Mijn aandacht in ieder geval, was meer dan gewekt. De doorgestreepte alinea en dichtgeplakte pagina's werkten als een magneet op me. Ik moest en zou te weten komen wat mijn ogen niet mochten lezen. Was het een scabreuze tekst wellicht?
Ik hield de gewraakte pagina met doorgestreepte tekst tegen het licht en, eureka, ik ontcijferde wat voor mij verborgen moest blijven. Hou uw hart vast, misschien kunt u de vetgedrukte informatie niet verwerken:
'After 1900 when the Boxer Rebellion swept across Beijing, every decade included at least one major political upheavel. Usually these events were violent, ranging from the Japanese invasion to the Cultural Revolution to the massacre around Tiananmensquare in 1989.
Wat denken ze nu in China?
Dat u en ik niet allang wisten dat alles dat met die studentenopstand te maken had, in China wordt doodgezwegen?
Het ijverige partijkader moet me maar op m'n woord geloven. Over deze kwestie zal ik hier zwijgen als het graf. Ik respecteer de geschreven en ongeschreven codes van mijn gastland, maar 'Die Gedanken sind frei'.
Vrij vertaald luidt de eerste strofe van dit uit 1500 stammende Duitse verzetslied als volgt:
De Gedachten zijn vrij,
wie kan ze beletten?
Ze ijlen voorbij naar eigene wetten.
Geen mens kan ze raden,
of grijpen of schaden.
Hoe sterk hij ook zij,
de Gedachten zijn vrij!
Een land dat zich schaamt voor zijn fouten; dat pijnlijke geschiedenissen niet onder ogen wil zien en onder zwarte viltstift- en lijmstrepen wil bedekken. Daar denk ík uiteraard wel het mijne van.
